Plan van aanpak schrijven voor je scriptie: stappenplan en tips

Waarom vraagt je opleiding om een plan van aanpak?

Je opleiding wil vooraf zien of je onderzoek haalbaar en logisch is.

Daarom kijkt je begeleider meestal naar vragen zoals:

• is het onderwerp goed afgebakend?
• is het probleem duidelijk?
• past de hoofdvraag bij het probleem?
• zijn de deelvragen logisch?
• is de methode geschikt?
• kun je dit onderzoek uitvoeren binnen de beschikbare tijd?
• sluit het plan aan op de eisen van de opleiding?

Vooral bij hbo-scripties is het plan van aanpak vaak belangrijk, omdat je meestal werkt met een praktijkprobleem bij een organisatie of opdrachtgever.

Je plan helpt dus niet alleen jou. Het helpt ook je begeleider en opdrachtgever om te zien waar je naartoe werkt.

Welke onderdelen staan in een plan van aanpak?

De exacte indeling verschilt per opleiding. Toch komen deze onderdelen vaak terug.

1. Titelpagina

Op je titelpagina zet je meestal:

• titel van je onderzoek;
• je naam;
• studentnummer;
• opleiding;
• datum;
• naam van je begeleider;
• naam van je opdrachtgever, als die er is.

Kies een werktitel die duidelijk maakt waar je onderzoek over gaat. De titel hoeft nog niet perfect te zijn, maar moet wel richting geven.

2. Inleiding en aanleiding

In de inleiding leg je uit waar je onderzoek over gaat.

Je beschrijft de context. Wat speelt er? Waarom is dit onderwerp relevant? En waarom is het belangrijk om dit nu te onderzoeken?

Bij hbo-onderzoek hoort hier vaak ook de aanleiding vanuit de organisatie.

Een goede aanleiding maakt duidelijk waarom je onderzoek nodig is.

3. Organisatieomschrijving

Doe je onderzoek voor een organisatie? Dan beschrijf je kort waar de organisatie voor staat. Houd dit kort en relevant. Je hoeft geen uitgebreide geschiedenis te schrijven.

Beschrijf vooral wat de lezer nodig heeft om het probleem te begrijpen.

Denk aan:

• wat doet de organisatie?
• voor welke doelgroep werkt de organisatie?
• in welke afdeling of context speelt het probleem?
• waarom is dit probleem belangrijk voor de organisatie?

4. Probleemanalyse

De probleemanalyse is één van de belangrijkste onderdelen van je plan van aanpak. Hier laat je zien dat je het probleem begrijpt.

Veel studenten maken hun probleemanalyse te algemeen. Ze noemen een probleem, maar onderbouwen het nog niet. Daardoor blijft onduidelijk waarom het onderzoek nodig is.

Stel jezelf deze vragen:

• wat is precies het probleem?
• voor wie is het een probleem?
• waar blijkt het uit?
• wat zijn mogelijke oorzaken?
• wat gebeurt er als het probleem niet wordt opgelost?
• welke informatie ontbreekt nog?

Een goede probleemanalyse helpt je om een betere hoofdvraag te maken.

5. Probleemstelling

De probleemstelling vat het probleem kort en scherp samen.

Je beschrijft wat er aan de hand is en waarom onderzoek nodig is. De probleemstelling vormt de brug tussen je aanleiding en je onderzoeksvraag.

Probeer niet te veel problemen tegelijk op te lossen. Als je probleemstelling te breed is, wordt je onderzoek vaak ook te breed.

6. Doelstelling

In je doelstelling beschrijf je wat je met het onderzoek wilt bereiken.

Bij hbo-onderzoek gaat het vaak om een praktisch doel. Bijvoorbeeld inzicht geven, advies ontwikkelen of een verbeterplan onderbouwen.

Een doelstelling is niet hetzelfde als je hoofdvraag.

De doelstelling gaat over wat je wilt bereiken.
De hoofdvraag gaat over wat je wilt weten.

Voorbeeld:

Doelstelling:
Het doel van dit onderzoek is om inzicht te krijgen in de oorzaken van klantuitval na het eerste contactmoment, zodat de organisatie gerichte verbeteracties kan formuleren.

Hoofdvraag:
Welke factoren beïnvloeden klantuitval na het eerste contactmoment bij organisatie X?

7. Hoofdvraag en deelvragen

Je hoofdvraag is de centrale vraag van je onderzoek.

Een goede hoofdvraag is:

• duidelijk;
• afgebakend;
• onderzoekbaar;
• haalbaar binnen je tijd;
• passend bij je opleiding;
• verbonden met je probleemstelling.

Je deelvragen helpen je om de hoofdvraag stap voor stap te beantwoorden.

Controleer of elke deelvraag echt nodig is. Als een deelvraag niet helpt om je hoofdvraag te beantwoorden, hoort hij waarschijnlijk niet in je plan.

8. Theoretisch kader of literatuurverkenning

In je plan van aanpak hoef je meestal nog geen volledig theoretisch kader te schrijven.

Wel moet je vaak laten zien welke theorie of literatuur relevant is voor je onderzoek.

Je kunt bijvoorbeeld beschrijven:

• welke kernbegrippen belangrijk zijn;
• welke modellen of theorieën je verwacht te gebruiken;
• welke literatuur je al hebt gevonden;
• waarom deze bronnen relevant zijn.

Maak dit niet te algemeen. Koppel je literatuur aan je onderzoeksvraag.

9. Onderzoeksmethode

In de methode beschrijf je hoe je je onderzoek gaat uitvoeren.

Je legt uit:

• welk type onderzoek je doet;
• welke data je verzamelt;
• bij wie of waar je data verzamelt;
• welke methode je gebruikt;
• waarom deze methode past bij je onderzoeksvraag;
• hoe je de data gaat analyseren.

Denk aan interviews, enquêtes, observaties, documentanalyse, literatuuronderzoek of data-analyse.

Belangrijk: kies je methode niet omdat die makkelijk lijkt, maar omdat die past bij je vraag.

Zoek je hulp om je methode verder uit te werken? Bekijk onze hulp bij je onderzoeksopzet.

10. Planning

Je planning laat zien dat je onderzoek haalbaar is.

Zet niet alleen einddeadlines in je planning, maar ook tussenstappen.

Denk aan:

• feedbackmomenten;
• literatuur zoeken;
• methode uitwerken;
• interviews of enquêtes voorbereiden;
• data verzamelen;
• data analyseren;
• hoofdstukken schrijven;
• revisie;
• definitieve inlevering.

Maak je planning realistisch. Zeker als je werkt, stage loopt of deeltijd studeert.

11. Risicoanalyse

Sommige opleidingen vragen om een risicoanalyse. Hier beschrijf je wat je onderzoek kan vertragen en hoe je daarmee omgaat.

Denk aan bijvoorbeeld:

• respondenten die niet op tijd reageren;
• de opdrachtgever die laat feedback geeft;
• data die niet beschikbaar is;
• een te krappe planning;
• je methode die aangepast moet worden.

Een risicoanalyse laat zien dat je vooruitdenkt.

12. Literatuurlijst

Sluit je plan van aanpak af met een literatuurlijst.

Gebruik de stijl die jouw opleiding voorschrijft, bijvoorbeeld APA. Controleer goed of alle bronnen die je in de tekst noemt ook in je literatuurlijst staan.

Wat doe je als je plan van aanpak wordt afgekeurd?

Raak niet meteen in paniek.

Een afgekeurd plan van aanpak betekent niet altijd dat je opnieuw moet beginnen. Vaak moet je scherper formuleren, beter afbakenen of je methode concreter maken.

Lees eerst de feedback goed. Kijk daarna naar de belangrijkste opmerkingen.

Vraag jezelf af:

• gaat de feedback over het onderwerp?
• gaat het over de hoofdvraag?
• gaat het over de methode?
• mist er onderbouwing?
• is het probleem niet helder genoeg?
• moet de planning realistischer?

Daarna kun je gericht verbeteren.

Loop je hierin vast? Dan kan begeleiding helpen om de feedback te vertalen naar concrete acties.