Interviews gebruiken voor je scriptie

Wanneer kies je voor interviews?

Interviews zijn vooral geschikt als je onderzoeksvraag vraagt om uitleg, ervaringen of interpretatie.

Je kiest voor interviews als je wilt doorvragen op antwoorden, persoonlijke ervaringen wilt begrijpen of een complex onderwerp onderzoekt. Interviews passen ook goed als je wilt weten waarom iets gebeurt, ruimte nodig hebt voor voorbeelden uit de praktijk of werkt met een kleine, specifieke doelgroep.

Een voorbeeld:

“Hoe ervaren startende leerkrachten de begeleiding op hun school?”

Deze vraag past goed bij interviews, omdat je wilt begrijpen hoe leerkrachten hun begeleiding ervaren, wat zij als helpend zien en waar zij tegenaan lopen.

Een vraag als “Hoeveel studenten zijn tevreden over hun begeleiding?” past juist beter bij een enquête. Dan wil je meten hoeveel mensen ergens tevreden of ontevreden over zijn.

Interviews zijn minder geschikt als je vooral cijfers, percentages of representatieve uitspraken over een grote groep nodig hebt. Dan past cKwantitatief onderzoek voor je scriptie vaak beter.

Twijfel je tussen interviews en een enquête? Dan kan mixed methods onderzoek soms passend zijn. Je combineert dan bijvoorbeeld een enquête met interviews voor extra verdieping.

Welke interviewvorm kies je?

Er zijn verschillende soorten interviews. Welke vorm je kiest, hangt af van je onderzoeksvraag, het doel van je onderzoek en de mate van structuur die je nodig hebt.

Bij een gestructureerd interview stel je elke respondent dezelfde vragen in dezelfde volgorde. Deze vorm is geschikt als je antwoorden goed wilt vergelijken en weinig wilt afwijken van je vragenlijst.

Bij een semigestructureerd interview werk je met een topiclijst, maar kun je doorvragen. Dit is voor veel kwalitatieve scripties de meest geschikte vorm, omdat je structuur combineert met ruimte voor verdieping.

Bij een ongestructureerd interview heb je weinig vaste vragen en laat je het gesprek vrijer verlopen. Deze vorm past vooral bij verkennend onderzoek, maar vraagt veel ervaring van de interviewer.

Bij een diepte-interview ga je uitgebreid in op ervaringen, motieven of betekenissen. Deze vorm is geschikt als je veel detail en nuance nodig hebt.

Voor de meeste hbo- en wo-scripties is een semigestructureerd interview een goede keuze. Je hebt dan genoeg structuur om de interviews met elkaar te vergelijken, maar ook genoeg ruimte om door te vragen.

Zo bereid je je interviews voor

Een goed interview begint niet op het moment dat je op “opnemen” drukt. De kwaliteit van je data hangt vooral af van je voorbereiding.

Stap 1. Koppel je interview aan je onderzoeksvraag

Begin met je hoofdvraag en deelvragen. Bepaal welke deelvragen je met interviews wilt beantwoorden.

Een voorbeeld:

Hoofdvraag: “Hoe ervaren startende leerkrachten de begeleiding tijdens hun eerste werkjaar?”

Deelvraag voor interviews: “Welke vormen van begeleiding ervaren startende leerkrachten als helpend of juist belemmerend?”

Daarna bepaal je welke onderwerpen je moet bespreken om deze deelvraag te beantwoorden.

Zo voorkom je dat je zomaar interessante vragen stelt die uiteindelijk niet helpen bij het beantwoorden van je onderzoeksvraag.

Stap 2. Maak een topiclijst

Een topiclijst is een overzicht van onderwerpen die je tijdens het interview wilt behandelen. Dit voorkomt dat je belangrijke onderdelen vergeet.

Een goede topiclijst bevat meestal een korte introductie, achtergrondvragen, hoofdthema’s, interviewvragen per thema, mogelijke doorvragen, afsluitende vragen en ruimte voor opmerkingen van de respondent.

Een voorbeeldstructuur:

• Introductie en toestemming.
• Achtergrond van de respondent.
• Ervaring met het onderwerp.
• Belangrijkste knelpunten.
• Oorzaken of verklaringen.
• Mogelijke verbeteringen.
• Afsluiting.

Je topiclijst hoeft geen strak script te zijn. Zie het vooral als houvast. Je gebruikt hem om richting te houden, maar blijft luisteren naar wat de respondent vertelt.

Stap 3. Formuleer goede interviewvragen

Goede interviewvragen zijn open, helder en neutraal. Ze nodigen de respondent uit om te vertellen. Gebruik geen gesloten vragen. 

Sterke vragen zijn bijvoorbeeld:

• “Hoe ervaar je de begeleiding vanuit je organisatie?”
• “Kun je een voorbeeld geven van een situatie waarin de begeleiding goed werkte?”
• “Wat maakte dat dit voor jou helpend was?”
• “Welke knelpunten ervaar je in de huidige werkwijze?”

Stel ook één vraag tegelijk. Een dubbele vraag maakt het voor de respondent lastiger om helder te antwoorden.

Stap 4. Bepaal wie je gaat interviewen

Je respondenten moeten passen bij je onderzoeksvraag. Denk daarom vooraf goed na over je doelgroep.

Beschrijf wie je wilt interviewen, waarom juist deze groep relevant is, aan welke criteria respondenten moeten voldoen, hoe je respondenten gaat werven en hoeveel interviews je ongeveer wilt afnemen.

Een voorbeeld:

“Voor dit onderzoek zijn startende leerkrachten geïnterviewd die maximaal twee jaar werkzaam zijn in het basisonderwijs. Deze groep is gekozen omdat zij uit eigen ervaring kunnen vertellen welke vormen van begeleiding zij tijdens de startfase ontvangen en hoe zij deze ervaren.”

Werk bij voorkeur met duidelijke selectiecriteria. Dan kun je in je methodehoofdstuk goed uitleggen waarom jouw respondenten geschikt zijn voor je onderzoek.

Toestemming, privacy en anonimiteit

Omdat je met mensen werkt, moet je zorgvuldig omgaan met privacy en ethiek.

Zorg dat respondenten vooraf weten wat het doel van je onderzoek is, hoe lang het interview duurt, of het gesprek wordt opgenomen, wat je met de data doet, of deelname vrijwillig is, dat zij mogen stoppen en hoe je anonimiteit waarborgt.

Vraag altijd toestemming voordat je een interview opneemt. Gebruik bij voorkeur een toestemmingsformulier of informed consent.

Verwerk namen van respondenten niet herkenbaar in je scriptie, tenzij daar expliciet toestemming voor is gegeven. Gebruik bijvoorbeeld respondentcodes zoals Respondent 1, R1, Leerkracht A of Manager B.

Bewaar opnames en transcripties veilig. Beschrijf in je methodehoofdstuk kort hoe je met privacy, toestemming en anonimiteit bent omgegaan.

Interviews opnemen en transcriberen

Als je interviews opneemt, kun je ze later zorgvuldig uitwerken. Dat heet transcriberen. Hierbij zet je het gesprek om naar tekst.

Je kunt op verschillende manieren transcriberen.

Bij letterlijk transcriberen schrijf je vrijwel alles uit, inclusief aarzelingen en stopwoorden. Dit is vooral handig als woordkeuze en formulering belangrijk zijn.

Bij verbatim transcriberen schrijf je exact uit wat er gezegd wordt. Dit wordt vooral gebruikt bij taalkundige of discoursanalyses.

Bij samenvattend transcriberen werk je de belangrijkste inhoud uit. Dit kan voldoende zijn als je vooral thema’s en kernuitspraken nodig hebt en je opleiding dit toestaat.

Voor de meeste scripties is een goed leesbaar, inhoudelijk transcript voldoende. Check wel altijd de richtlijnen van je opleiding. Sommige opleidingen eisen letterlijke transcripties.

Schrijf tijdens of direct na het interview ook korte aantekeningen op. Noteer bijvoorbeeld opvallende emoties, twijfel, voorbeelden of context die je later helpt bij de analyse.

Interviews analyseren: van transcript naar thema’s

Na het transcriberen ga je de interviews analyseren. Bij kwalitatief onderzoek gebeurt dat vaak door te coderen.

Een eenvoudige aanpak is:

• Lees alle transcripties door.
• Markeer relevante uitspraken.
• Geef deze uitspraken codes.
• Groepeer vergelijkbare codes.
• Maak daar thema’s van.
• Koppel de thema’s aan je deelvragen.
• Vergelijk je bevindingen met je theoretisch kader.

Hoe beschrijf je interviews in je methodehoofdstuk?

In je methodehoofdstuk moet duidelijk zijn wat je hebt gedaan en waarom.

Beschrijf waarom interviews passen bij je onderzoeksvraag, welke interviewvorm je hebt gekozen, wie je hebt geïnterviewd, hoe je respondenten hebt geselecteerd en hoeveel interviews je hebt afgenomen.

Beschrijf ook hoe lang de interviews duurden, waar of hoe ze zijn afgenomen, hoe je toestemming en anonimiteit hebt geregeld, hoe je de interviews hebt getranscribeerd en hoe je de data hebt geanalyseerd.