Fieldresearch in je scriptie

Wat is fieldresearch?

Fieldresearch betekent dat je zelf nieuwe data verzamelt in de praktijk. Deze data noem je ook wel primaire data. Je gebruikt dus geen informatie die al door anderen is verzameld, maar haalt zelf gegevens op bij je doelgroep, organisatie of onderzoekssituatie.

Voorbeelden van fieldresearch zijn:

• interviews afnemen;
• enquêtes verspreiden;
• observaties uitvoeren;
• een focusgroep organiseren;
• een test of pilot uitvoeren;
• een experiment doen;
• gebruikersfeedback verzamelen;
• klantgesprekken analyseren;
• metingen uitvoeren in de praktijk.

Het doel van fieldresearch is om informatie te verzamelen die je nodig hebt om je hoofdvraag en deelvragen te beantwoorden.

Een voorbeeld: Je onderzoekt waarom studenten weinig gebruikmaken van studiebegeleiding. Bestaande literatuur kan je helpen om het onderwerp beter te begrijpen, maar je weet dan nog niet waarom jouw doelgroep geen begeleiding aanvraagt. Door interviews of een enquête af te nemen onder studenten, verzamel je data uit de praktijk. Dat is fieldresearch.

Wanneer kies je voor fieldresearch?

Je kiest voor fieldresearch als bestaande informatie niet genoeg is om je onderzoeksvraag te beantwoorden.

Fieldresearch is bijvoorbeeld geschikt als je wilt weten:

• hoe jouw doelgroep iets ervaart;
• waarom mensen bepaald gedrag vertonen;
• welke behoeften klanten, medewerkers of studenten hebben;
• hoe vaak een probleem voorkomt binnen een specifieke groep;
• hoe een proces in de praktijk verloopt;
• wat gebruikers vinden van een product, dienst of beroepsproduct;
• welke knelpunten er zijn binnen een organisatie;
• of een oplossing werkt in de praktijk.

Een voorbeeld:

Als je wilt weten wat er in de literatuur bekend is over werkdruk in de zorg, gebruik je deskresearch. Maar als je wilt weten hoe verpleegkundigen op afdeling X hun werkdruk ervaren, heb je fieldresearch nodig.

Welke instrumenten kun je inzetten bij fieldresearch?

Bij fieldresearch kies je een onderzoeksinstrument waarmee je data verzamelt. Dat instrument moet passen bij je hoofdvraag, deelvragen, doelgroep en planning.

Hieronder bespreken we de belangrijkste instrumenten.

1. Interviews

Een interview is geschikt als je diepgaande informatie wilt verzamelen. Je stelt vragen aan respondenten en kunt doorvragen op hun antwoorden.

Interviews passen vooral goed bij kwalitatief onderzoek. Je gebruikt ze bijvoorbeeld als je wilt weten hoe mensen iets ervaren, waarom zij bepaald gedrag vertonen of welke knelpunten zij tegenkomen.

Wanneer kies je voor interviews?

Interviews zijn handig als je:

• ervaringen of meningen wilt begrijpen;
• een onderwerp wilt verkennen;
• wilt doorvragen op persoonlijke situaties;
• inzicht wilt krijgen in achterliggende oorzaken;
• werkt met een kleine groep respondenten.

Voorbeeld

Je onderzoekt waarom medewerkers moeite hebben met een nieuw registratiesysteem. Met interviews kun je achterhalen welke onderdelen onduidelijk zijn, welke frustraties medewerkers ervaren en wat zij nodig hebben om beter met het systeem te werken.

Welk instrument gebruik je?

Bij interviews gebruik je meestal een topiclijst of interviewleidraad. Daarin zet je de onderwerpen en vragen die je wilt bespreken. Bij semigestructureerde interviews heb je vaste onderwerpen, maar kun je ook doorvragen.

Let hierop

Zorg dat je vragen open zijn. Vraag dus niet: “Vind je het systeem onduidelijk?”

Maar liever: “Hoe ervaar je het werken met het nieuwe systeem?”

Zo geef je respondenten ruimte om hun eigen ervaring toe te lichten.

3. Observaties

Bij observaties kijk je naar gedrag, situaties of processen in de praktijk. Je verzamelt data door te observeren wat er gebeurt, in plaats van alleen te vragen wat mensen vinden.

Observaties kunnen kwalitatief of kwantitatief zijn.

Bij een kwalitatieve observatie beschrijf je wat je ziet. Bij een kwantitatieve observatie tel je bijvoorbeeld hoe vaak bepaald gedrag voorkomt.

Wanneer kies je voor observaties?

Observaties zijn handig als je:

• gedrag in de praktijk wilt onderzoeken;
• wilt zien wat mensen daadwerkelijk doen;
• processen wilt analyseren;
• interacties wilt bestuderen;
• niet alleen wilt vertrouwen op wat respondenten zeggen.

Voorbeeld

Je onderzoekt hoe medewerkers omgaan met klanten aan de balie. In interviews kunnen medewerkers vertellen hoe zij denken dat ze klanten helpen. Met observaties zie je hoe dit in de praktijk gebeurt.

Welk instrument gebruik je?

Bij observaties gebruik je meestal een observatieschema. Daarin leg je vast:

• wat je observeert;
• wanneer je observeert;
• welke gedragingen of situaties je noteert;
• hoe je waarnemingen vastlegt;
• of je open of gestructureerd observeert.

Let hierop

Bedenk vooraf goed wat je gaat observeren. Als je zonder plan gaat kijken, verzamel je al snel losse indrukken waar je later moeilijk conclusies uit kunt trekken.

5. Tests, pilots en gebruikersfeedback

Bij praktijkgerichte scripties, ontwerpgericht onderzoek of beroepsproducten test je soms een oplossing in de praktijk. Je verzamelt dan feedback van gebruikers of betrokkenen.

Dit kan bijvoorbeeld bij:

• een prototype;
• handleiding;
• adviesrapport;
• training;
• communicatieplan;
• app;
• website;
• lesmateriaal;
• werkwijze;
• beleidsvoorstel.

Wanneer kies je voor een test of pilot?

Een test of pilot is handig als je wilt weten:

• of je oplossing bruikbaar is;
• of gebruikers begrijpen wat ze moeten doen;
• welke verbeterpunten er zijn;
• of een ontwerp aansluit bij de doelgroep;
• hoe een product in de praktijk wordt ervaren.

Voorbeeld

Je maakt een informatiebrochure voor patiënten. Door de brochure te testen bij een kleine groep patiënten, ontdek je of de tekst begrijpelijk is en welke informatie nog ontbreekt.

Welk instrument gebruik je?

Je kunt verschillende instrumenten combineren, zoals:

• testformulier;
• evaluatieformulier;
• observatieschema;
• korte vragenlijst;
• feedbackinterview;
• usability-test.

Let hierop

Maak vooraf duidelijk wat je precies wilt testen. Test je de inhoud, begrijpelijkheid, gebruiksvriendelijkheid, vormgeving of toepasbaarheid? Zonder duidelijke focus krijg je vaak te algemene feedback.

Welk fieldresearch-instrument past bij jouw onderzoeksvraag?

Twijfel je welk fieldresearch-instrument past bij jouw onderzoeksvraag? Begin dan altijd bij wat je precies wilt onderzoeken. Je hoofdvraag bepaalt namelijk welk instrument logisch is.

• Wil je weten hoe mensen iets ervaren? Dan zijn interviews vaak een goede keuze. Daarmee kun je doorvragen en beter begrijpen wat iemand denkt, voelt of meemaakt.
• Wil je onderzoeken waarom een probleem ontstaat? Dan passen interviews of een focusgroep vaak goed. Je krijgt dan meer inzicht in meningen, ervaringen, oorzaken en achterliggende verklaringen.
• Wil je weten hoe vaak iets voorkomt? Dan ligt een enquête meer voor de hand. Daarmee kun je gegevens verzamelen bij een grotere groep en de uitkomsten omzetten in cijfers.
• Wil je onderzoeken of er een verband bestaat tussen twee of meer variabelen? Dan kun je denken aan een enquête of experiment. Deze instrumenten passen vooral bij kwantitatief onderzoek.
• Wil je zien hoe mensen zich gedragen? Dan is observatie vaak geschikt. Je kijkt dan niet alleen naar wat mensen zeggen, maar vooral naar wat ze daadwerkelijk doen.
• Wil je onderzoeken hoe een proces verloopt? Dan kun je gebruikmaken van observaties of interviews. Met observaties zie je wat er in de praktijk gebeurt, terwijl interviews helpen om keuzes, ervaringen en knelpunten beter te begrijpen.
• Wil je weten wat gebruikers vinden van een beroepsproduct? Dan kun je denken aan een test, pilot, feedbackinterview of enquête. Zo verzamel je gerichte feedback op bijvoorbeeld een handleiding, training, adviesrapport, app, protocol of ander beroepsproduct.
• Wil je achterhalen welke behoeften een doelgroep heeft? Dan passen interviews, een focusgroep of een enquête vaak goed. Interviews en focusgroepen geven verdieping, terwijl een enquête handig is als je behoeften bij een grotere groep wilt meten.
• Wil je onderzoeken of een oplossing werkt? Dan kun je kiezen voor een pilot, experiment of evaluatieformulier. Daarmee kijk je of jouw aanpak, interventie of beroepsproduct in de praktijk het gewenste effect heeft.
• Wil je ontdekken welke thema’s belangrijk zijn? Dan zijn interviews of een focusgroep vaak geschikt. Deze instrumenten helpen je om patronen, terugkerende onderwerpen en belangrijke aandachtspunten naar boven te halen.

Kort gezegd: een vraag die begint met “hoe ervaren…” vraagt meestal om interviews. Een vraag die begint met “in hoeverre…” vraagt vaak om een enquête of statistische analyse. Een vraag die gaat over zichtbaar gedrag past juist vaak goed bij observaties.

Je hoeft dus niet te beginnen bij het instrument. Begin bij je hoofdvraag. Als duidelijk is wat je wilt weten, wordt ook duidelijker welk fieldresearch-instrument daarbij past.

Hoe voer je fieldresearch uit? Stappenplan

Stap 1: Begin met je onderzoeksvraag

Kijk eerst goed naar je hoofdvraag en deelvragen. Wat moet je precies weten om deze te beantwoorden?

Wil je begrijpen, meten, observeren of testen? Je antwoord bepaalt welk instrument past.

Stap 2: Kies je type onderzoek

Bepaal of je fieldresearch kwalitatief, kwantitatief of mixed methods is.

• Kwalitatief: je zoekt verdieping.
• Kwantitatief: je wilt meten.
• Mixed methods: je wilt beide combineren.

Stap 3: Kies je instrument

Kies het instrument dat past bij je vraag:

• interviews voor diepgang;
• enquêtes voor cijfers;
• observaties voor gedrag;
• focusgroepen voor groepsperspectieven;
• tests of pilots voor beroepsproducten;
• experimenten voor effecten.

Stap 4: Bepaal je doelgroep en steekproef

Wie moet je onderzoeken? Denk aan studenten, klanten, medewerkers, patiënten, docenten, managers of gebruikers.

Beschrijf ook hoe je respondenten selecteert. Doe je dit willekeurig, doelgericht, via je opdrachtgever of op basis van beschikbaarheid?

Stap 5: Ontwikkel je onderzoeksinstrument

Maak je topiclijst, vragenlijst, observatieschema, testformulier of gespreksleidraad.

Zorg dat je instrument aansluit op je deelvragen. Elk onderdeel moet een functie hebben. Stel dus geen vragen “omdat ze interessant zijn”, maar omdat ze helpen om je onderzoeksvraag te beantwoorden.

Stap 6: Test je instrument

Doe bij voorkeur een kleine proef. Laat iemand je vragenlijst invullen of oefen een interview. Zo ontdek je of vragen onduidelijk zijn of antwoordopties ontbreken.

Stap 7: Verzamel je data

Voer je interviews, enquête, observaties of test uit. Zorg dat je zorgvuldig werkt en je data veilig opslaat.

Denk ook aan toestemming van deelnemers, anonimiteit en privacy.

Stap 8: Analyseer je data

Bij interviews en focusgroepen ga je vaak coderen. Bij enquêtes werk je met tabellen, percentages of statistische analyses. Bij observaties analyseer je patronen, gedrag of frequenties.

Stap 9: Verwerk je resultaten

Beschrijf je resultaten helder en koppel ze aan je deelvragen. Laat zien wat je data betekenen, zonder alvast te veel te concluderen.

Stap 10: Verantwoord je keuzes in je methodologie

Leg uit waarom je fieldresearch hebt gedaan, welk instrument je hebt gekozen, wie je hebt onderzocht en hoe je de data hebt geanalyseerd.

Betrouwbaarheid en validiteit bij fieldresearch

Fieldresearch is sterk omdat je data verzamelt die specifiek aansluiten op jouw onderzoek. Maar dat betekent niet automatisch dat je onderzoek betrouwbaar en valide is.

Je moet goed kunnen uitleggen hoe je de kwaliteit van je onderzoek hebt bewaakt.

Betrouwbaarheid

Betrouwbaarheid gaat over de zorgvuldigheid en herhaalbaarheid van je onderzoek.

Je verhoogt de betrouwbaarheid bijvoorbeeld door:

• een duidelijke topiclijst te gebruiken;
• je vragenlijst vooraf te testen;
• een observatieschema op te stellen;
• interviews op dezelfde manier af te nemen;
• je data systematisch te analyseren;
• keuzes goed te documenteren;
• respondenten op dezelfde manier te informeren.

Validiteit

Validiteit gaat over de vraag of je meet of onderzoekt wat je wilt onderzoeken.

Je verhoogt de validiteit bijvoorbeeld door:

• vragen te koppelen aan je deelvragen;
• vakliteratuur te gebruiken bij het opstellen van je instrument;
• onduidelijke of sturende vragen te vermijden;
• de juiste doelgroep te kiezen;
• voldoende respondenten te verzamelen;
• je resultaten kritisch te interpreteren;
• eventueel meerdere instrumenten te combineren.

Een voorbeeld:

Als je klanttevredenheid wilt meten, moet je vragenlijst ook echt klanttevredenheid meten. Vraag je vooral naar algemene communicatie of prijsbeleving, dan meet je misschien iets anders dan je bedoelde.