21 mei 2026
Het belang van relevantie in je scriptie
Zo laat je zien waarom jouw onderzoek ertoe doet
Als je een scriptie schrijft, moet je niet alleen laten zien wat je onderzoekt, maar ook waarom dat onderzoek belangrijk is. Dat noemen we de relevantie van je scriptie.
Veel studenten vinden dit onderdeel lastig. Want wanneer is een onderwerp eigenlijk relevant? Moet je vooral laten zien dat je onderzoek iets toevoegt aan de wetenschap? Of gaat het juist om de waarde voor de praktijk, je opdrachtgever of de maatschappij?
Het antwoord hangt af van je opleiding, je onderwerp en het type scriptie dat je schrijft. In dit artikel leggen we uit wat relevantie betekent, welke soorten relevantie er zijn en hoe je dit duidelijk opschrijft in je scriptie.
Wat betekent relevantie in je scriptie?
De relevantie van je scriptie laat zien waarom jouw onderzoek de moeite waard is. Je beantwoordt eigenlijk de vraag:
Waarom is het belangrijk dat dit onderzoek wordt uitgevoerd?
Een relevant onderzoek draagt ergens aan bij. Dat kan bijvoorbeeld zijn:
- nieuwe kennis binnen je vakgebied;
- een oplossing voor een praktisch probleem;
- verbetering binnen een organisatie;
- inzicht in een maatschappelijk vraagstuk;
- ondersteuning voor beleid, advies of besluitvorming;
- vervolgonderzoek naar een onderwerp waar nog weinig over bekend is.
Relevantie betekent dus niet alleen dat jij het onderwerp interessant vindt. Je moet laten zien dat je onderzoek ook waarde heeft voor anderen.
Waarom is relevantie belangrijk?
Relevantie is belangrijk omdat je hiermee laat zien dat jouw scriptie ergens over gaat dat ertoe doet. Je onderzoek staat niet op zichzelf, maar sluit aan bij een probleem, kennisgat, ontwikkeling of behoefte.
Een goede relevantie helpt je om:
- je onderwerp beter te onderbouwen;
- je probleemstelling sterker te maken;
- duidelijk te maken voor wie je onderzoek waardevol is;
- je onderzoek af te bakenen;
- je begeleider te overtuigen dat je onderwerp geschikt is;
- later betere conclusies en aanbevelingen te schrijven.
Zonder duidelijke relevantie kan je scriptie al vroeg wankel worden. Je begeleider kan dan vragen: waarom onderzoek je dit eigenlijk? Of: wie heeft iets aan deze uitkomsten?
Als je die vragen niet goed kunt beantwoorden, is je onderwerp waarschijnlijk nog niet scherp genoeg.
Waar plaats je de relevantie in je scriptie?
De relevantie staat meestal in de inleiding of in de probleemanalyse van je scriptie. Vaak komt dit onderdeel na de aanleiding en probleemstelling.
Een logische opbouw is bijvoorbeeld:
- Aanleiding
- Probleemstelling
- Relevantie
- Doelstelling
- Hoofdvraag en deelvragen
De exacte plek kan per opleiding verschillen. Kijk daarom altijd in je studiehandleiding of beoordelingsformulier.
Bij sommige opleidingen moet je de relevantie opdelen in aparte kopjes, zoals:
- wetenschappelijke relevantie;
- maatschappelijke relevantie;
- praktische relevantie.
Bij andere opleidingen mag je dit in één lopende tekst verwerken.
Wetenschappelijke relevantie
Wetenschappelijke relevantie betekent dat jouw onderzoek iets toevoegt aan bestaande kennis. Je laat zien hoe jouw scriptie aansluit op literatuur, theorieën of eerder onderzoek.
Je onderzoek kan wetenschappelijk relevant zijn als je bijvoorbeeld:
- een gat in de literatuur onderzoekt;
- bestaande theorie toepast op een nieuwe context;
- eerder onderzoek aanvult;
- tegenstrijdige bevindingen uit de literatuur onderzoekt;
- een nieuw perspectief toevoegt;
- een onderwerp onderzoekt waar nog weinig over bekend is.
Vooral bij universitaire scripties en masterscripties is wetenschappelijke relevantie vaak belangrijk. Maar ook bij hbo-scripties kan wetenschappelijke relevantie een rol spelen, bijvoorbeeld wanneer je bestaande theorie gebruikt om een praktijkprobleem te onderzoeken.
Voorbeeld wetenschappelijke relevantie
Stel dat er veel onderzoek is gedaan naar werkdruk in de zorg, maar weinig naar werkdruk onder jonge verpleegkundigen in hun eerste jaar na afstuderen. Dan kun je schrijven:
“Dit onderzoek is wetenschappelijk relevant omdat er al veel bekend is over werkdruk in de zorg, maar minder over de ervaringen van startende verpleegkundigen. Door deze specifieke doelgroep te onderzoeken, draagt dit onderzoek bij aan een beter begrip van factoren die werkdruk beïnvloeden in de overgang van opleiding naar beroepspraktijk.”
Zo laat je zien welk stukje kennis nog ontbreekt en hoe jouw onderzoek daarbij aansluit.
Maatschappelijke relevantie
Maatschappelijke relevantie betekent dat je onderzoek waarde heeft voor de samenleving of voor een groep mensen binnen die samenleving.
Je onderzoek kan maatschappelijk relevant zijn als het bijvoorbeeld gaat over:
- gezondheid;
- onderwijs;
- duurzaamheid;
- armoede;
- inclusie;
- veiligheid;
- arbeid;
- welzijn;
- technologie;
- gelijke kansen;
- maatschappelijke problemen of ontwikkelingen.
Bij maatschappelijke relevantie draait het vooral om de vraag:
Wie heeft er in de samenleving iets aan jouw onderzoek?
Dat kunnen burgers zijn, studenten, patiënten, ouders, werknemers, jongeren, ouderen, beleidsmakers of maatschappelijke organisaties.
Voorbeeld maatschappelijke relevantie
Stel dat je onderzoekt waarom studenten tijdens het afstuderen veel stress ervaren. Dan kun je schrijven:
“Dit onderzoek is maatschappelijk relevant omdat steeds meer studenten stress ervaren tijdens hun studie. Door inzicht te krijgen in de factoren die bijdragen aan stress tijdens het afstuderen, kunnen opleidingen gerichter ondersteuning bieden. Dit kan bijdragen aan het verminderen van studievertraging en het verbeteren van het welzijn van studenten.”
Je laat hiermee zien dat je onderzoek verder gaat dan alleen jouw scriptie. Het raakt een bredere groep.
Praktische relevantie
Praktische relevantie betekent dat je onderzoek bruikbaar is in de praktijk. Dit is vooral belangrijk bij hbo-scripties, praktijkgerichte onderzoeken en scripties met een opdrachtgever.
Je onderzoek is praktisch relevant als de uitkomsten kunnen helpen bij:
- het verbeteren van een proces;
- het oplossen van een probleem binnen een organisatie;
- het ontwikkelen van beleid;
- het verbeteren van dienstverlening;
- het opstellen van een advies;
- het maken van een beroepsproduct;
- het ondersteunen van besluitvorming.
Bij praktische relevantie beantwoord je de vraag:
Wat kan de praktijk met de resultaten van mijn onderzoek?
Voorbeeld praktische relevantie
Stel dat je onderzoek doet naar interne communicatie binnen een organisatie. Dan kun je schrijven:
“Dit onderzoek is praktisch relevant voor organisatie X, omdat de resultaten inzicht geven in de knelpunten binnen de interne communicatie. Op basis van deze inzichten kan de organisatie gerichte verbetermaatregelen nemen, bijvoorbeeld rondom informatievoorziening, overlegstructuur en het gebruik van communicatiekanalen.”
Hier maak je concreet wie iets aan je onderzoek heeft en waarvoor de resultaten gebruikt kunnen worden.
Relevantie voor je opleiding of opdrachtgever
Naast wetenschappelijke, maatschappelijke en praktische relevantie moet je onderwerp ook passen bij je opleiding. Je scriptie moet laten zien dat je de kennis en vaardigheden uit je studie kunt toepassen.
Een onderwerp kan maatschappelijk interessant zijn, maar toch worden afgekeurd als het niet goed aansluit bij je opleiding of specialisatie.
Vraag jezelf daarom af:
- Past dit onderwerp bij mijn opleiding?
- Sluit het aan bij mijn afstudeerrichting of specialisatie?
- Kan ik theorieën en modellen uit mijn vakgebied gebruiken?
- Past het onderwerp bij de eisen van mijn beoordelingsformulier?
- Is het relevant voor mijn opdrachtgever of stageorganisatie?
- Kan ik met dit onderwerp laten zien dat ik op eindniveau werk?
Vooral bij een praktijkgerichte scriptie is relevantie voor de opdrachtgever belangrijk. Je opdrachtgever moet iets kunnen met je resultaten, maar je opleiding moet het onderwerp ook inhoudelijk passend vinden.
Verschil tussen aanleiding, probleemstelling en relevantie
Studenten halen aanleiding, probleemstelling en relevantie vaak door elkaar. Logisch, want deze onderdelen hangen sterk met elkaar samen. Toch hebben ze elk een eigen functie in je scriptie.
De aanleiding gaat over de situatie, ontwikkeling of gebeurtenis waardoor jouw onderwerp speelt. Je beschrijft dus wat er aan de hand is en waarom dit onderwerp op dit moment aandacht krijgt. Een aanleiding kan bijvoorbeeld zijn:
Steeds meer studenten lopen vertraging op tijdens het afstuderen.
De probleemstelling maakt vervolgens duidelijk wat precies het probleem of kennishiaat is. Je laat zien wat er nog niet bekend is, wat niet goed loopt of waar in de praktijk behoefte aan is. Een probleemstelling kan bijvoorbeeld zijn:
Binnen opleiding X is nog onvoldoende duidelijk welke factoren bijdragen aan deze vertraging.
De relevantie gaat over waarom het belangrijk is om dit probleem te onderzoeken. Je legt uit wat jouw onderzoek kan opleveren en voor wie dat waardevol is. Een relevantie kan bijvoorbeeld zijn:
Door deze factoren te onderzoeken, kan de opleiding gerichter begeleiding bieden en mogelijk studievertraging verminderen.
De relevantie bouwt dus voort op je aanleiding en probleemstelling. Eerst laat je zien welke situatie speelt. Daarna maak je duidelijk welk probleem of kennishiaat daaruit volgt. Vervolgens leg je uit waarom het nodig en waardevol is om juist dát probleem te onderzoeken.
Hoe bepaal je de relevantie van je scriptieonderwerp?
Je kunt de relevantie van je onderwerp bepalen door jezelf een aantal vragen te stellen.
Voor wetenschappelijke relevantie
- Wat is er al bekend over mijn onderwerp?
- Wat is nog niet of onvoldoende onderzocht?
- Welke theorieën of modellen gebruik ik?
- Sluit mijn onderzoek aan op een discussie in de literatuur?
- Onderzoek ik een nieuwe doelgroep, context of situatie?
- Vul ik een kennishiaat aan?
Voor maatschappelijke relevantie
- Welk maatschappelijk probleem raakt mijn onderzoek?
- Welke doelgroep heeft hiermee te maken?
- Waarom is dit onderwerp nu belangrijk?
- Wat kan mijn onderzoek betekenen voor mensen, organisaties of beleid?
- Draagt mijn onderzoek bij aan bewustwording, verbetering of oplossing?
Voor praktische relevantie
- Welke organisatie of beroepspraktijk heeft iets aan mijn onderzoek?
- Welk concreet probleem wordt onderzocht?
- Wat kan er met de resultaten worden gedaan?
- Kunnen mijn bevindingen leiden tot aanbevelingen?
- Is mijn onderzoek bruikbaar voor beleid, processen of werkwijzen?
Als je deze vragen niet goed kunt beantwoorden, is je onderwerp misschien nog te breed, te vaag of onvoldoende onderbouwd.
Stappenplan: relevantie beschrijven in je scriptie
Stap 1: Begin bij je probleem
Kijk eerst naar je aanleiding en probleemstelling. Welk probleem, tekort of kennishiaat staat centraal?
Zonder duidelijk probleem is het lastig om relevantie te onderbouwen.
Stap 2: Bepaal voor wie je onderzoek belangrijk is
Vraag jezelf af wie iets heeft aan jouw onderzoek. Is dat de wetenschap, de maatschappij, een organisatie, een beroepsgroep of een specifieke doelgroep?
Stap 3: Maak onderscheid tussen soorten relevantie
Bepaal of je wetenschappelijke, maatschappelijke en/of praktische relevantie moet beschrijven. Dit hangt af van je opleiding en type scriptie.
Stap 4: Onderbouw je relevantie
Gebruik literatuur, cijfers, beleidsdocumenten, signalen uit de praktijk of informatie van je opdrachtgever om te laten zien dat je onderwerp belangrijk is.
Stap 5: Verbind je relevantie aan je onderzoeksvraag
Laat zien hoe jouw onderzoek precies bijdraagt aan het probleem. Je relevantie moet logisch aansluiten op je hoofdvraag.
Stap 6: Blijf wel concreet
Maak duidelijk wat jouw onderzoek oplevert. Denk aan inzicht, advies, aanbevelingen, kennis, verbetering of vervolgonderzoek.
Hulp nodig bij de relevantie van je scriptie?
Loop je vast bij het formuleren van de relevantie van je scriptie? Dat is heel normaal. Het lijkt misschien een klein onderdeel, maar het raakt eigenlijk de kern van je onderzoek: waarom is jouw onderzoek nodig?
Bij Jouw Scriptiecoach kijken we met je mee naar je onderwerp, probleemanalyse, hoofdvraag en relevantie. Zo zorgen we ervoor dat je onderzoek logisch is opgebouwd en goed aansluit bij de eisen van je opleiding.
Tijdens een gratis adviesgesprek bekijken we waar je nu staat, waar je op vastloopt en welke begeleiding jou verder kan helpen. Zo weet je snel welke stappen nodig zijn om weer grip te krijgen op je scriptie.
Gratis vrijblijvend adviesgesprek
Loop je ergens tegenaan bij je scriptie? In een gratis en vrijblijvend adviesgesprek krijg je direct duidelijkheid waar het misgaat en hoe Jouw Scriptiecoach je daarbij kan helpen. Je krijgt een inschatting van de uren die we daarvoor nodig hebt, zodat je direct weet waar je aan toe bent. Kies je dan voor onze scriptiebegeleiding, dan neemt jouw scriptiebegeleider meestal op de dag van betaling contact met je op en kun je snel verder. Vraag hieronder direct jouw gratis vrijblijvend adviesgesprek aan.
Je ontvangt een mail om een afspraak in te plannen. Heb je de mail niet ontvangen? Check dan even je spambox.
EN