31 mei 2026

Abstract schrijven voor een wetenschappelijk artikel of scriptie

Je onderzoek is afgerond. De data zijn geanalyseerd, de resultaten staan op papier en je conclusie is duidelijk. Dan moet je het hele onderzoek nog samenvatten in ongeveer 150 tot 250 woorden.

Dat klinkt misschien als een kleine laatste stap. Toch vinden veel studenten en beginnende onderzoekers het abstract juist lastig. Want wat moet je zeker noemen? Welke details laat je weg? En hoe voorkom je dat je abstract vooral een verkorte inleiding wordt?

Een goed abstract geeft de lezer snel inzicht in de achtergrond, onderzoeksvraag, methode, belangrijkste resultaten en conclusie. Het kan zelfstandig worden gelezen en bevat geen informatie die niet in het artikel of de scriptie staat.

In dit artikel lees je hoe je een helder abstract schrijft voor een wetenschappelijk artikel of een academische scriptie. Je krijgt een duidelijke indeling, voorbeeldzinnen, een uitgewerkt voorbeeld en een checklist.

Abstract schrijven voor je scriptie of wetenschappelijk artikel

Dit artikel werd geschreven door:

Toine Fiselier

Bekijk volledig profiel

Wat is een abstract?

Een abstract is een beknopte samenvatting van een wetenschappelijk artikel, onderzoeksverslag of academische scriptie. Je beschrijft in enkele alinea’s waarom het onderzoek is uitgevoerd, welke vraag centraal stond, hoe je het hebt aangepakt en wat je belangrijkste bevindingen zijn.

Het abstract heeft een duidelijke functie. Een lezer moet snel kunnen beoordelen:

waar het onderzoek over gaat;
of het aansluit bij zijn of haar informatiebehoefte;
welke methode is gebruikt;
welke resultaten zijn gevonden;
waarom de uitkomst relevant is.

Voor wetenschappelijke artikelen is dit extra belangrijk. Onderzoekers lezen vaak eerst de titel, trefwoorden en het abstract voordat zij besluiten het volledige artikel te openen.

Een abstract is daarom meer dan een korte introductie. Het vertegenwoordigt je volledige onderzoek.

Schrijf je abstract als een zelfstandige tekst

Je abstract moet begrijpelijk zijn zonder dat de lezer eerst je inleiding, methode of conclusie heeft gelezen.

Dat betekent dat je belangrijke begrippen kort en duidelijk benoemt. Gebruik je een afkorting die niet algemeen bekend is? Schrijf de term dan de eerste keer voluit. Verwijs ook niet naar “bovenstaande resultaten”, “tabel 2” of “het eerder beschreven model”. Die informatie staat buiten het abstract.

Een zelfstandig abstract bevat voldoende context om de onderzoeksvraag en resultaten te begrijpen, maar geen uitgebreide achtergrondinformatie.

De uitdaging is dus niet om zo veel mogelijk te vertellen. Je moet precies genoeg vertellen.

Abstract voor een artikel of een scriptie

De basisopbouw is grotendeels hetzelfde, maar de context kan verschillen.

Bij een wetenschappelijk artikel schrijf je het abstract meestal voor vakgenoten, redacteuren en onderzoekers die literatuur zoeken. Je legt daarom vooral de nadruk op het kennishiaat, de methode, concrete bevindingen en bijdrage aan het vakgebied.

Bij een academische scriptie vat je eveneens het volledige onderzoek samen. Je opleiding kan daarnaast vragen om praktische implicaties, aanbevelingen of trefwoorden.

Controleer altijd:

de auteursrichtlijnen van het tijdschrift;
de instructies van het congres;
de afstudeerhandleiding;
het vereiste aantal woorden;
de voorgeschreven taal;
de gewenste structuur;
de regels voor trefwoorden.

Een tijdschrift kan bijvoorbeeld vragen om een gestructureerd abstract met vaste tussenkopjes. Een andere uitgever wil juist één doorlopende alinea.

De eisen van de opleiding of uitgever gaan altijd voor op een algemeen stappenplan.

Wat is het verschil tussen een abstract en een samenvatting?

Een abstract is een vorm van samenvatten, maar niet iedere samenvatting is een academisch abstract.

Een abstract is meestal kort, zakelijk en sterk gericht op het onderzoek. De onderzoeksvraag, methode, resultaten en conclusie staan centraal.

Een gewone samenvatting of management summary kan uitgebreider zijn. Bij een praktijkgericht onderzoek ligt de nadruk soms sterker op het organisatieprobleem, het advies en de uitvoering.

Schrijf je een hbo-scriptie of adviesrapport waarvoor je opleiding om een uitgebreidere samenvatting vraagt? Bekijk dan onze uitleg over een samenvatting voor je scriptie schrijven.

Gebruik niet automatisch beide vormen. Controleer eerst of je opleiding vraagt om een abstract, een Nederlandse samenvatting, een management summary of een combinatie.

Hoe lang is een abstract?

Veel abstracts zijn ongeveer 150 tot 250 woorden lang. Dat is onder andere een bekende richtlijn binnen de APA-stijl.

Toch bestaat er geen universele lengte. Sommige wetenschappelijke tijdschriften hanteren maximaal 150 woorden, terwijl andere 250, 300 of zelfs 350 woorden toestaan. Bij een scriptie kan de opleiding een maximum van één pagina voorschrijven.

Zie 150 tot 250 woorden daarom als een veelvoorkomende richtlijn, niet als een vaste regel.

Houd je aan de opgegeven limiet. Een te lang abstract kan bij een tijdschrift al tijdens de technische controle worden afgewezen.

Wanneer schrijf je het abstract?

Schrijf je abstract pas wanneer het onderzoek en de tekst vrijwel klaar zijn.

Je kunt de essentie pas goed samenvatten als je precies weet:

welke onderzoeksvraag definitief centraal staat;
hoe je de methode hebt uitgevoerd;
welke resultaten het belangrijkst zijn;
welke conclusie je trekt;
wat de bijdrage of betekenis van het onderzoek is.

Een abstract dat je aan het begin van het proces schrijft, verandert vaak in een beschrijving van wat je van plan was. Het hoort juist weer te geven wat je daadwerkelijk hebt gedaan en gevonden.

Controleer na de laatste inhoudelijke wijzigingen altijd opnieuw of het abstract nog klopt.

De opbouw van een goed abstract

Een helder abstract bevat doorgaans vier inhoudelijke onderdelen:

achtergrond en probleemstelling;
onderzoeksmethode;
belangrijkste resultaten;
conclusie en betekenis.

Vaak neem je aan het einde van de eerste alinea ook het onderzoeksdoel of de onderzoeksvraag op. Je hoeft deze onderdelen niet per se met tussenkopjes te presenteren. De uitgever of opleiding bepaalt of je een gestructureerd of ongestructureerd abstract schrijft.

1. Achtergrond en probleemstelling

Open met de context van het onderzoek. Beschrijf welk probleem, verschijnsel of kennishiaat centraal staat en waarom het onderzoek nodig was.

Houd dit onderdeel kort. In een abstract van 200 woorden heb je meestal genoeg aan twee of drie zinnen.

Schrijf bijvoorbeeld:

Sociale media spelen een steeds grotere rol in de manier waarop jongeren gezondheidsinformatie vinden. Er is echter nog weinig bekend over de relatie tussen de geloofwaardigheid van de afzender en de bereidheid om gezondheidsadviezen op te volgen.

Deze opening maakt meteen duidelijk:

over welk onderwerp het onderzoek gaat;
welke kennis al bestaat;
wat nog onbekend is;
waarom nieuw onderzoek relevant is.

Benoem het doel of de onderzoeksvraag

Sluit de achtergrond af met het doel van het onderzoek.

Bijvoorbeeld:

Dit onderzoek analyseerde in hoeverre de waargenomen deskundigheid van influencers samenhangt met de intentie van jongvolwassenen om online gezondheidsadvies op te volgen.

Je hoeft de hoofdvraag niet altijd letterlijk als vraag op te nemen. Een duidelijke doelzin leest vaak compacter.

Is je onderzoeksvraag nog niet scherp? Lees dan eerst hoe je een goede onderzoeksvraag formuleert.

2. Onderzoeksmethode

Beschrijf vervolgens hoe je de onderzoeksvraag hebt beantwoord.

Noem alleen de methodologische informatie die nodig is om de opzet te begrijpen. Denk aan:

het onderzoeksontwerp;
de populatie of het materiaal;
de steekproefomvang;
de belangrijkste meet- of dataverzamelingsmethode;
de analysemethode.

Bijvoorbeeld:

In een online experiment beoordeelden 214 Nederlandse jongvolwassenen een gezondheidsbericht dat werd toegeschreven aan een influencer met een hoge of lage deskundigheid. De verschillen tussen de condities zijn getoetst met een variantieanalyse.

Of bij kwalitatief onderzoek:

Voor dit kwalitatieve onderzoek zijn vijftien semigestructureerde interviews afgenomen met verpleegkundigen uit drie Nederlandse ziekenhuizen. De transcripten zijn thematisch geanalyseerd.

Beschrijf niet de volledige procedure. Details over werving, vragenlijsten, software-instellingen en coderingsstappen horen in het methodehoofdstuk.

Meer uitleg vind je in onze artikelen over onderzoeksmethoden kiezen, kwalitatief onderzoek en kwantitatief onderzoek.

3. Belangrijkste resultaten

De resultaten vormen een onmisbaar onderdeel van je abstract.

Een abstract waarin alleen staat wat je hebt onderzocht en hoe je dat hebt gedaan, lijkt op een onderzoeksvoorstel. De lezer wil juist weten wat het onderzoek heeft opgeleverd.

Beschrijf de bevindingen zo concreet mogelijk.

Bijvoorbeeld:

Deelnemers beoordeelden het bericht als geloofwaardiger wanneer de influencer als deskundig werd gepresenteerd. Een hogere geloofwaardigheid hing vervolgens samen met een sterkere intentie om het advies op te volgen.

Bij kwantitatief onderzoek vermeld je waar relevant de belangrijkste cijfers, effecten of betrouwbaarheidsmaten. Je hoeft niet iedere statistische toets op te nemen. Selecteer alleen de resultaten die rechtstreeks bijdragen aan het antwoord op de hoofdvraag.

Bij kwalitatief onderzoek benoem je de belangrijkste thema’s of patronen.

Bijvoorbeeld:

De analyse bracht drie terugkerende barrières aan het licht: onzekerheid over verantwoordelijkheden, beperkte toegang tot actuele informatie en onvoldoende ruimte om zorgen met leidinggevenden te bespreken.

Schrijf de resultaten objectief. De interpretatie volgt in de conclusie.

4. Conclusie en betekenis

Sluit af met het antwoord op de onderzoeksvraag. Leg kort uit wat de resultaten betekenen en waarom ze relevant zijn.

Bijvoorbeeld:

De resultaten laten zien dat de deskundigheid van de afzender niet alleen de beoordeling van een gezondheidsbericht beïnvloedt, maar ook indirect samenhangt met gedragsintenties. Dit onderstreept het belang van transparante deskundigheidsinformatie bij online gezondheidscommunicatie.

Een sterke slotzin maakt duidelijk wat het onderzoek toevoegt.

Bij een wetenschappelijk artikel kun je kort wijzen op:

de bijdrage aan bestaande theorie;
een implicatie voor toekomstig onderzoek;
een belangrijke praktische betekenis.

Bij een praktijkgerichte scriptie kun je eventueel de belangrijkste aanbeveling noemen. Doe dit alleen als de opleiding daarom vraagt en de aanbeveling rechtstreeks uit de resultaten volgt.

Lees meer over een sterke conclusie schrijven en aanbevelingen onderbouwen.

Voorbeeld van een abstract voor een wetenschappelijk artikel

Jongvolwassenen komen via sociale media regelmatig in aanraking met gezondheidsadviezen van influencers. Hoewel eerder onderzoek laat zien dat de geloofwaardigheid van een afzender de overtuigingskracht van een boodschap kan beïnvloeden, is minder bekend over de rol van waargenomen deskundigheid bij online gezondheidscommunicatie. Dit onderzoek analyseerde in hoeverre de gepresenteerde deskundigheid van een influencer invloed heeft op de geloofwaardigheid van een gezondheidsbericht en de intentie om het advies op te volgen.

In een online experiment beoordeelden 214 Nederlandse jongvolwassenen een identiek gezondheidsbericht dat werd toegeschreven aan een influencer met een hoge of lage deskundigheid. Na het lezen beoordeelden zij de geloofwaardigheid van het bericht en hun intentie om het advies op te volgen. De verschillen tussen de condities zijn geanalyseerd met een variantieanalyse en een mediatieanalyse.

Deelnemers in de conditie met hoge deskundigheid beoordeelden het bericht als geloofwaardiger dan deelnemers in de conditie met lage deskundigheid. De waargenomen geloofwaardigheid hing positief samen met de intentie om het advies op te volgen en medieerde het verband tussen deskundigheid en gedragsintentie.

De bevindingen laten zien dat informatie over de deskundigheid van een influencer de overtuigingskracht van online gezondheidscommunicatie kan versterken. Transparantie over relevante kennis en ervaring kan daarom bijdragen aan een kritischere en effectievere inzet van influencers bij gezondheidsvoorlichting.

Gestructureerd of ongestructureerd abstract?

Een ongestructureerd abstract bestaat uit één of enkele doorlopende alinea’s. De verschillende onderdelen lopen logisch in elkaar over.

Een gestructureerd abstract gebruikt vaste tussenkopjes, bijvoorbeeld:

Background;
Methods;
Results;
Conclusions.

Gestructureerde abstracts komen veel voor in medische, gezondheidswetenschappelijke en technische tijdschriften. Andere vakgebieden gebruiken vaker één doorlopende tekst.

Kies dit niet zelf op basis van je voorkeur. Volg de instructies van het tijdschrift, congres of de opleiding.

Schrijf je het abstract in het Nederlands of Engels?

Bij internationale tijdschriften schrijf je vrijwel altijd in het Engels. Ook Nederlandse opleidingen vragen regelmatig om een Engelstalig abstract.

Vertaal een Nederlands abstract niet woord voor woord. Engelse academische teksten hebben eigen formuleringen en conventies. Controleer bovendien vaktermen, werkwoordstijden en vaste uitdrukkingen binnen jouw discipline.

Vraagt je opleiding om zowel een Nederlandse samenvatting als een Engels abstract? Zorg dan dat beide teksten inhoudelijk dezelfde onderzoeksuitkomsten weergeven.

Welke werkwoordstijd gebruik je?

De juiste werkwoordstijd hangt af van wat je beschrijft.

Voor algemene kennis of een probleem dat nog steeds bestaat, gebruik je vaak de tegenwoordige tijd:

Eerdere studies laten zien dat bronbetrouwbaarheid de overtuigingskracht beïnvloedt.

Voor de uitgevoerde methode gebruik je meestal de verleden tijd:

Deelnemers beoordeelden twee versies van een gezondheidsbericht.

Resultaten kun je in de verleden of tegenwoordige tijd formuleren, afhankelijk van de richtlijnen en stijl van het vakgebied:

Uit de analyse bleek dat…

Of:

De resultaten laten zien dat…

Wees vooral consequent. Bekijk ook vergelijkbare artikelen uit het tijdschrift waarin je wilt publiceren. Zo zie je welke conventies binnen jouw vakgebied gebruikelijk zijn.

Voeg je trefwoorden toe?

Veel wetenschappelijke tijdschriften en opleidingen vragen om drie tot zes trefwoorden onder het abstract.

Kies woorden die:

het hoofdonderwerp beschrijven;
belangrijke theoretische begrippen bevatten;
de onderzochte populatie of context verduidelijken;
niet allemaal letterlijk in de titel staan;
aansluiten op termen waarop onderzoekers zoeken.

Bij het voorbeeldabstract passen bijvoorbeeld:

gezondheidscommunicatie, influencers, bronexpertise, geloofwaardigheid, gedragsintentie

Controleer of het tijdschrift een vaste terminologielijst gebruikt.

Wat zet je niet in een abstract?

Een abstract biedt geen ruimte voor uitgebreide uitweidingen. Laat daarom achtergrondinformatie weg die niet nodig is om de onderzoeksvraag te begrijpen.

Neem normaal gesproken ook geen tabellen, figuren, citaten of uitgebreide definities op. Vermeld geen resultaten die verder nergens in het artikel staan en introduceer geen nieuwe conclusie.

Bronverwijzingen komen meestal niet in een abstract. Een uitzondering kan gelden wanneer je onderzoek expliciet voortbouwt op één specifieke studie of theorie en de verwijzing noodzakelijk is om de context te begrijpen. Volg ook hierbij de publicatierichtlijnen.

Zo schrijf je je abstract stap voor stap

Stap 1: controleer de richtlijnen

Noteer vóór het schrijven:

het maximale aantal woorden;
de vereiste taal;
de verplichte onderdelen;
de gewenste tussenkopjes;
de regels voor afkortingen en trefwoorden.

Daarmee voorkom je dat je later de hele tekst opnieuw moet structureren.

Stap 2: haal de kern uit je onderzoek

Schrijf in losse zinnen op:

welk probleem of kennishiaat je onderzocht;
wat het precieze doel was;
welke methode je gebruikte;
wat de twee of drie belangrijkste resultaten zijn;
welke hoofdconclusie daaruit volgt;
wat de betekenis van de conclusie is.

Gebruik hiervoor je definitieve inleiding, methode, resultaten en conclusie.

Stap 3: schrijf eerst iets te ruim

Probeer niet direct binnen 200 woorden te blijven. Schrijf eerst een volledige versie waarin alle noodzakelijke informatie staat.

Daarna kun je kritisch inkorten.

Stap 4: zet de onderdelen in de juiste volgorde

Controleer of de tekst logisch te lezen is van achtergrond naar methode, resultaten en conclusie.

De lezer moet nooit hoeven raden waarom een methode is gekozen of waarop een conclusie is gebaseerd.

Stap 5: schrap herhaling en details

Verwijder informatie die:

al in een andere zin staat;
te algemeen is;
niet nodig is voor de hoofdconclusie;
alleen een methodologisch detail geeft;
een zijbevinding beschrijft;
met minder woorden kan worden geformuleerd.

Schrap niet automatisch alle cijfers. Een concreet resultaat is vaak informatiever dan een vage formulering.

Stap 6: controleer de samenhang

Lees alleen het abstract, zonder naar het artikel te kijken.

Begrijp je:

waarom het onderzoek nodig was;
wat precies is onderzocht;
hoe het onderzoek is uitgevoerd;
wat eruit kwam;
wat de uitkomst betekent?

Laat de tekst eventueel lezen door iemand die je volledige onderzoek niet kent.

Stap 7: controleer ieder woord

Een kort abstract moet nauwkeurig zijn.

Controleer of:

de steekproefomvang klopt;
de resultaten overeenkomen met het resultatenhoofdstuk;
de conclusie niet sterker is dan de data toelaten;
begrippen consequent worden gebruikt;
er geen nieuwe informatie in staat;
de tekst binnen de woordlimiet blijft.

Hulp nodig bij je abstract of onderzoek?

Vind je het lastig om je onderzoek terug te brengen tot een kort en helder abstract? Of merk je tijdens het schrijven dat je onderzoeksvraag, resultaten en conclusie nog niet helemaal op elkaar aansluiten?

Bij Jouw Scriptiecoach kunnen we met je meekijken naar je abstract, wetenschappelijk artikel of scriptie. We helpen je onder andere met je probleemstelling, hoofdvraag, theoretisch kader en onderzoeksopzet. Ook geven we feedback op je methode, resultaten, conclusie, academische schrijfstijl en rode draad.

We kunnen daarnaast je artikel inhoudelijk nakijken of je begeleiden tijdens verschillende fasen van het onderzoeks- en schrijfproces.

Vraag een gratis adviesgesprek aan. Dan bespreken we waar je tegenaan loopt en welke hulp bij je scriptie het beste bij jouw situatie past.

Gratis vrijblijvend adviesgesprek

Loop je ergens tegenaan bij je scriptie? In een gratis en vrijblijvend adviesgesprek krijg je direct duidelijkheid waar het misgaat en hoe Jouw Scriptiecoach je daarbij kan helpen. Je krijgt een inschatting van de uren die we daarvoor nodig hebt, zodat je direct weet waar je aan toe bent. Kies je dan voor onze scriptiebegeleiding, dan neemt jouw scriptiebegeleider meestal op de dag van betaling contact met je op en kun je snel verder. Vraag hieronder direct jouw gratis vrijblijvend adviesgesprek aan.

Je ontvangt een mail om een afspraak in te plannen. Heb je de mail niet ontvangen? Check dan even je spambox.